Niedawno udałem się do budynku Ministerstwa Rolnictwa na Placu Kossutha, celem odebrania książek, które traktują o węgierskich winach, biorących udział w programie Narodowych Winnych Znakomitości. Program ten funkcjonuje już od 3 lat, a jego efektem jest kilka edycji katalogów z winami, skategoryzowanymi według ocen Országos Bországértő Biztottság (Krajowa Komisja Ekspertów Winiarskich), ciała, którego działalność usankcjonowano ustawą już w 1908 roku. W jej skład wchodzą m.in. akademicy, czynni winiarze, sommelierzy oraz przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa. Zbiera się ono co roku i dokonuje oceny przysłanych win, które muszą spełniać kilka kryteriów - w przypadku omawianych dziś win czerwonych i różowych - muszą pochodzić z zatwierdzonych do uprawy szczepów; muszą być winami wytrawnymi; ich sklepowa cena nie może być niższa niż 750 HUF (10 PLN); powstało więcej niż 500 butelek; wino musi zostać zatwierdzone do obrotu przez NÉBIH (lokalny SANEPID).

 

Film przedstawiający krajową degustację (źródło: youtube.com)

Wina te biorą udział w dwustopniowej degustacji. Pierwsza degustacja ma na celu odrzucenie win z wyraźnymi wadami, przy czym cała komisja jest podzielona na 5 zespołów. Jeśli dane wino jest wg. jednego zespołu wadliwe - zostaje przekazane innemu zespołowi, w celu potwierdzenia oceny. Jeśli decyzja tego składu jest sprzeczna z poprzednim werdyktem, wino ocenia 3 zespół, którego ocena jest ostateczna. Na tym etapie w roku 2014 win oceniono 494 wina, z czego 222 otrzymało ocenę pozytywną. W roku 2015 z 321 win 185 speniło oczekiwania komisji. Wina te przeszły do drugiego etapu, w którym degustowano je raz jeszcze i na podstawie wszystkich degustacji przyznawano im odpowiednią notę - trzy, cztery lub pięć gwiazdek. W przypadku win, które odznaczały się wyjątkową jakością (4-5 gwiazdek) wina te degustowano kolejny raz, celem potwierdzenia wysokiej oceny. 

Wydanie z roku 2014 zawiera 180 win białych oraz 42 wina różowe. 42 wina czerwone i 6 różowych zdobyło 4 gwiazdki, 2 wina czerwone - Vesztergombi Turul 2009 oraz Sauska Cuvée 11 2011 zostało wyróżnionych 5 gwiazdkami. Najlepszym regionem winiarskim okazał się Szekszárd - 15 win kategorii **** oraz jednym *****, następnym jest Villány z 9 winami kategorii **** i jednym *****. Na dalszych miejscach znalazły się Eger oraz Balatonboglár oraz Sopron (2 wina różowe w kategorii ****). W zestawieniu pojawiły się także wina producentów węgierskich spoza granic kraju - z południa Słowacji, Transylwanii oraz Wojwodiny.

 

Rocznik idealny, a i wina co raz lepsze (fot. własna)

Najnowsze wydanie zawiera tylko czerwone wina. Pojawiło się 185 win, z czego 42 otrzymały ocenę: **** a trzy: *****. Jak i w poprzednim roku, największą reprezentację wśród win czterogwiazdkowych stanowią wina z Szekszárd - 16 do tego należy dodać 2 wina pięciogwiazdkowe: Fekete Pince Mókamester 2011 (Cabernet Sauvignon) oraz Vesztergombi Turul 2012 (Cabernet Franc, Merlot) - ciekawe, że to samo cuvée w dwóch różnych rocznikach zdobyło najwyższą notę. Drugie miejsce - tradycyjnie Villány - 7 win kategorii ****, oraz jednym ***** - Wassmann Pince - Cabernet Franc 2012. Kolejne regiony winiarskie to: Sopron, Balatonboglár oraz Eger. Ciekawostką są 3 wina 4 gwiazdkowe dla producenta Lővér Pince z Sopronu. Co do rankingu - może nie jest do końca reprezentatywny, ale przynajmniej ukazuje pewne tendencje - prawdziwą potęgą jeśli chodzi o wina czerwone są na Węgrzech obszary południowego Zadunaja z Szekszárdem na czele i nie widać, by ta sytuacja miała się w najbliższych latach zmienić. Może to i dobrze - węgierskiemu winiarstwu jest potrzebna stabilizacja i ciągła praca nad jakością, by win klasy światowej było z roku na rok co raz więcej. Książki otrzymałem z Ministerstwa Rolnictwa. Niektóre edycje są dostępne również w języku angielskim.

Odchodząc trochę od węgierskiej codzienności, chciałem także po raz pierwszy spróbować Beaujolais Noveau. Przeczekałem dzień Beaujolais, przeczekałem Czarny Piątek i przystąpiłem do działania. Zakupione kilka dni temu wino dziś zagościło w moim kieliszku. Idealne zwłaszcza w taki chłodny jesienny (lub zimowy, zależy gdzie mieszkacie) dzień, by przywołać nieco uśmiechu na twarzy. Zdałem się na opinię sprzedawcy - polecił mi Beaujolais od Pierre-Marie Chermette, czołowego producenta z tego regionu. Gospodaruje on na 14,5 ha w Vissoux oraz Nandry, z czego 14 ha obsadzone jest szczepem Gamay. Stara się stosować naturalne metody uprawy, oraz jak najrzadziej stosować szaptalizację. Beaujolais Noveau powstaje tu z najmłodszych krzewów (posadzonych 25 lat temu).

Klasyczna etykieta (fot. ze strony producenta)

Dobre Beaujolais musi być świeże i owocowe. Primeur Les Griottes 2015 spełnia te warunki w 100%. Ma piękną, jasnoczerwoną barwę, w nosie wyczujemy aromaty malin, truskawek, wiśni, w tle gdzieś pojawia się także nuty przypraw. W ustach eksplozja owoców - wiśnie, czereśnie, bardzo łagodna kwasowość, delikatne taniny. Lekkie i zwiewne. W tle wyczuwalna delikatna słodycz, widać, że rocznik 2015 raczej nie zawiedzie oczekiwań. Takie beaujolais chce się pić! Cena: 2950 HUF (40,50 PLN). Ocena: ****. Polecam każdemu, zwłaszcza parę dni po tym całym szaleństwie związanym z jego sprzedażą - warto zaczekać i rozkoszować się nim w spokoju.

Jak co roku, już od kilku lat w listopadzie pojawia się jedna z bardziej poczytnych publikacji w świecie winiarstwa węgierskiego - Ranking 100 najlepszych win danego roku. Aby zachować jak największą obiektywność i przejrzystość, a także wysoki poziom oceny, do jury zaproszono ekspertów z całej branży - winarzy, handlarzy, sommelierów oraz teoretyków winiarstwa. Ranking ten nie oznacza bynajmniej najlepszych win bezpośrednio z danego roku, lecz takie, które zostały nadesłane przez producentów. Sama klasyfikacja, oprócz tego, że wymienia 100 najlepszych win, szereguje je także według odpowiedniej kategorii na 10 najlepszych win słodkich, wytrawnych białych oraz wytrawnych czerwonych. W tym roku, jako temat przewodni wydania dołączyły także węgierskie wina musujące, dla których stworzono osobną kategorię (poza najlepszą 100).

Okładka niejako sugeruje zwyciężce... (fot. własna)

Jest pewnego rodzaju tradycją, że tego rodzaju rankingi wygrywają wina z Tokaju, prezentując najwyższy poziom spośród sklasyfikowanych trunków. W tym roku cała pierwsza szóstka pochodzi z tego regionu i reprezentuje jego słodkie oblicze (5 aszú i jeden late harvest). Stosunkowo duży jest udział czerwonych win w pierwszej 10 - okupują pozostałe miejsca. Najlepsze wytrawne wino białe ukończyło ranking tuż poza pierwszą dziesiątką - i również pochodzi z najsłynniejszej węgierskiej apelacji. Przechodząc już do samych szczegółów - 1 miejsce zajął Oremus Tokaji Aszú 6 puttonyos z 2006 roku (16900 HUF = 230 PLN), zaskakującym jest 2 miejsce dla Pajzos Tokaji Hárslevelű Késői Szüret 2013 (Late Harvest, 3300 HUF = 45 PLN), 3 miejsce zaś przypadło Royal Tokaji Aszú 6 puttonyos 2011. Pierwsze miejsce spośród czerwonych win osiągnął Kékfrankos Reserve 2012 od Heumann Borászat z Villány (4500 HUF = 61 PLN). Warto przyjrzeć się temu producentowi, gdyż kolejne miejsce zajął Villányi Cabernet Franc 2012 (5900 HUF = 80 PLN). Podium uzupełnia Syrah Reserve 2012 od Pála Mészárosa z Szekszárdu (4000 HUF = 54,50 PLN). Spośród win białych zwyciężcą okazał się Tokaji Hárslevelű "betsek kvarc" 2013 z Balassa Pince (6350 HUF = 86,50 PLN), zaś drugie miejsce osiągnął Magnus Cuvée 2011 z Szöllősi Pincészet (region winiarski Neszmélyi, 1990 HUF - 27 PLN) a trzecie Szent Tamás Furmint 2012 od Pelle Pince z Tokaju (4000 HUF = 54,50 PLN).

A jest nim... Oremus (fot. własna)

Osobna, nowa kategoria win musujących to poniekąd dowód zmian zachodzących w węgierskim winiarstwie - zarówno poprzez poszerzanie horyzontów i wykorzystywanie znanej, lecz nieco już zapomnianej tradycji. Pierwsze trzy miejsca na liście 10 okupują wina od Kreinbachera, kolejno: Brut Prestige (4300 HUF = 58,50 PLN), Brut Classic (3200 = 43,50 PLN) oraz Brut Nature (4300 HUF = 58,50 PLN). Są to wina, które dobrze znam i wypada mi tylko przyklasnąć temu wyborowi. Z ciekawostek - dziesiątkę zamyka różowy musiak z Tokaju od Sauski - to chyba faktycznie znak czasu! Pozostałą część magazynu uzupełniają wywiady i artykuły o producentach win, winach musujących i najnowszych trendach. Co prawda wydawnictwo ukazuje się tylko w języku węgierskim, jednakże służę pomocą w razie konieczności tłumaczenia i z góry przepraszam za słabą jakość zdjęć.

Król czerwonych (fot. własna)

Pierwsza setka prezentuje się tak:

1. Tokaj Oremus Szőlőbirtok és Pimcészet - Tokaj Aszú 6 puttonyos 2006

2. Pajzos Pincészet - Tokaji Hárslevevű Késői Szüret 2013

3. Royal Tokaji Borászat - Tokaji Aszú 6 puttonyos 2011

4. Tokaj Hétszőlő Szőlőbirtok - Tokaji Aszú 6 puttonyos 2008

5. Dereszla Pincészet - Tokaji Aszú 5 puttonyos 2009

6. Béres Szőlőbirtok - Tokaji Aszú 6 puttonyos 2008

7. Heumann Borászat - Kékfrankos Reserve 2012

8. Heumann Borászat - Villányi Cabernet Franc 2012

9. Mészáros Borház - Syrah Reserve 2012

10. Bock Borászat - Bock Cuvée 2011

11. Balassa Pince - Tokaji Hárslevelű "betsek kvarc" 2013

12. Tűzkő Birtok - Tűzkő Merlot 2012

13. Szöllősi Pincészet - Magnus Cuvée 2011

14. Heimann Családi Birtok - Szekszárdi Bikavér 2012

15. Takler Birtok - Kékfrankos Reserve 2012

16. Pósta Borház - Cabernet Franc 2012

17. Pelle Pince - Szent Tamás Furmint 2012

18. Vinatus Borászat - Villányi Cuvée II. "Crassus" 2012

19. Tűzkő Birtok - Domb 2009

20. Szarka Pince - Juharos Furmint 2013

21. Balassa Pince - Tokaji Furmint "betsek kvarc" 2013

22. Kősziklás Borászat - Neszmélyi Juhfark 2013

23. Janus Borház - Örömbor - 2012

24. Garger Pince - Vaskeresztesi Kékfrankos Válogatás 2012

25. Fritz Borház - Szekszárdi Merlot 2011

26. Patricius Borház - Tokaji Aszú 6 puttonyos 2006

27. Schieber Pincészet - Patina 2012

28. Bolyki Pince - Meta Téma Egri Hárslevelű 2012

29. Csányi Pincészet - Chateau Teleki Villányi Cabernet Franc 2012

30. Bott Pince - Bott-rytis 2013

31. Hilltop Neszmély Borászat - Kamocsay Prémium Chardonnay Páskum-Dűlő 2013

32. Samuel Tinon Pincészet - Száraz Szamorodni 2007

33. Disznókő Pincészet - Tokaj Aszú 5 puttonyos 2010

34. Etyeki Kúria Pincészet - Pinot Noir 2013

35. Gál Tibor Pincészet - Bikavér Superior 2011

36. Vylyan Szőlőbirtok - Duennium 2011

37. Törley Borászat - György-Villa Collection Villányi Cabernet Sauvignon 2009

38. Lics Pince - Pákozdi Merlot 2010

39. Eszterbauer Borászat - Tüke Szekszárdi Bikavér 2012

40. Ikon Borászat - Tulipán 2011

41. Molnár Pince - Cabernet Sauvignon 2009

42. Pannon Tokaj Pincészet - Hanna Cuvée 2011

43. Bárdos és Fia pincészet - Mátrai Sauvignon Blanc 2014

44. Schieszl Borászat - Balatonfüredi Sauvignon Blanc 2013

45. Sauska Borászat Tokaj - Cuvée 113 2013

46. Pálffy Pince - Köveskáli Juhfark 2013

47. Szent Donát Pince - Nagykút 2013

48. Jackfall Pince - Cabernet Franc 2009

49. Chateau Cloche - Tokaji Ventus Betsek 2013

50. Riczu-Stier Pincészet - Kékfrankos 2009

51. Dúzsi Családi Pincészet - Szekszárdi Syrah Selection 2012

52. Gizella Pincészet - Látomás Cuvée 2013

53. Bardon Borászat - Meszes Furmint 2013

54. Nyolcás és Fia Borház - Egri Merlot 2013

55. Sáfrán Pince - Sauvignon Blanc 2014

56. Tokaj Hétszőlő Szőlőbirtok és Pincészet Tokaji Aszú 6 puttonyos 2004

57. Varga Pincészet - Aranymetszés Olaszrizling 2014

58. Tokaj Kereskedőház - Grand Selection Tokaji Késői Arany 2013

59. Disznókő Pincészet Sárga Borház - Tokaji Aszú 4 puttonyos 2010

60. Hilltop Neszmély Borászat - Kamocsay Prémium Olaszrizling 2013

61. Nyakas Pince - Budai Chardonnay 2014

62. Zsadányi Pince - Borkőt Furmint 2013

63. Konyári Pince - Sigillum Loliense Vörös 2012

64. Takler Birtok - Cabernet Sauvignon Reserve 2009

65. Heimann Családi Birtok - Barbár Cuvée 2011

66. Belward Pincészet - Pécsi Olaszrizling 2013

67. Lantos Borászat - Tőkék Könnye 2011

68. Kreinbacher Borászat - Öreg Tőkék Bora 2012

69. Szent Tamás Pincészet - Percze 2013

70. Schieber Pincészet - Materia 2012

71. Liszkay Pincészet- Káli Cabernet Sauvignon 2011

72. Kovács Nimród Pincészet - Battonage Monopole 2012

73. Eszterbauer Pincészet - Mesterünk Szekszárdi Cabernet Franc-Merlot Cuvée 2012

74. Szent Benedek Pincészet - Tokaji Édes Szamorodni 2012

75. Vesztergombi Pincészet - Kékfrankos Válogatés 2012

76. Szent Tamás Pincészet - Dongó 2013

77. Bodri Pincészet - Gurovica Cabernet Sauvignon 2012

78. Pelle Pince - Zsófia Cuvée 2013

79. Pannon Tokaj Pincészet - Tokaji Aszú 5 puttonyos 2010

80. Tornai Pincészet - Prémium Juhfark 2013

81. Geszlet Családi Pince - Móri Királyleányka 2014

82. Tokaj-Portius Pincészet - Furmitage Tokaji Furmint Birtokbor 2013

83. Besenyei Borház - Egri Bikavér 2012

84. Bock Borászat - Cabernet Franc Selection 2011

85. Egri Korona Borház - Jumurdzsák Egri Syrah 2011

86. Feind Borház - Cabernet Franc Prémium 2012

87. Vesztergombi Pincészet - Merlot Válogatás 2012

88. Vinatus Borház - Villányi Merlot 2012

89. Kősziklás Borászat - Neszmélyi Irsai Olivér 2014

90. Pajzos Borászat - Tokaji Furmint Selection 2013

91. Egri Korona Borház - Dobó István Cuvée 2011

92. Sárosdi Pince - Szekszárdi Merlot 2012

93. Bodnár Pincészet - Érintés Tokaji Cuvée 2013

94. Frittman Testvérek Pincészete - Irsai Olivér 2014

95. Koch Borászat - Villányi Csanád Cuvée 2012

96. Hárs Családi Pincészet - Szajki Hárslevelű 2013

97. Ikon Borászat - Cabernet Franc Evangelista 2011

98. Molnár és Fia Pincészet - Mátrai Olaszrizling 2013

99. Tokaj Kereskedőház - Kővágó Furmint 2014

100. Geszler Családi Pince - Vértes Kincse.

Najlepszy spośród białych wytrawnych... (fot. własna)

Oraz 10 najlepszych win musujących:

1. Kreinbacher Borászat - Kreinbacher Brut Prestige

2. Kreinbacher Borászat - Kreinbacher Brut Classic

3. Kreinbacher Borászat - Kreinbacher Brut Nature

4. Garamvári Szőlőbirtok - Vincent Optimum Brut 2011

5. Törley Pezsgőpincészet - Törley Casino Sec

6. Dereszla Borászat - Dereszla Pezsgő 2011

7. Törley Pezsgőpincészet - Törley Chardonnay Brut 2011

8. Orosz Gyula Családi Pincészete - Nyitány Pezsgő 2012

9. Kislaki Bormanufaktúra - Kislaki Chardonnay Pezsgő 2012

10. Sauska Borászat Tokaj - Tokaji Rosé Pezsgő

Podium należy do Kreinbachera (fot. własna)

Powiem szczerze, nie jestem jakimś fanatykiem byczej krwi. A zwłaszcza tej z Egeru. Za dużo mam w pamięci podłej jakości trunków, by asocjować akurat ten rodzaj wina z wysoką jakością. Jednak bardzo często w starciu z rzeczywistością nasze uprzedzenia padają niczym zastępy tureckie pod murami Egeru. Dlatego też jeszcze w październiku, podczas zakupów w Auchan natrafiłem na degustację kilku producentów wina, spośród nich była również winiarnia Petrény. Winiarnia, której produkty są dość znane w Polsce, między innymi dla tego, że małżonką właściciela jest Polka, a ich strona internetowa jest jedną z niewielu, prowadzonych także w naszym ojczystym języku. Sama posiadłość zajmuje 58 ha w granicach gmin Egerszalók i Vérpelet. Produkują kilkanaście rodzajów win, w tym klasyczne egerskie kupaże - czerwony Bikavér oraz biały Egri Csillag.

 

Fotka słaba, choć wino wcale takie słabe nie jest (fot. własna) 

Bikavér, którego miałem przyjemność dziś kosztować to wino z 2008 roku. Ma piękną, głęboką purpurową barwę, w nosie wyczuwalne aromaty jeżyn, dżemu z owoców leśnych, skóry. W ustach wyczujemy owoce leśne, nuty skórzane, niezbyt nachalne taniny oraz goryczkę, przypominającą nieco pestki wiśni. Całość podkreślona dość mocno wyczuwalnym alkoholem oraz beczką. Średni, przyjemny finisz z nutami czerwonych jabłek. Jak na dość leciwy już rocznik 2008. całkiem poprawne wino, zwłaszcza na chłodne, letnie wieczory. Kupione o ile dobrze pamiętam za 2000 HUF (27,50 PLN). Ocena: ***.

O Angyal Borászat és Szőlőbirtok już pisałem, tym razem miałem możliwość skosztowania kolejnego wina. Moim wyborem było Mosoly Tokaji Cuvée, słodkie wino, które powstało z połączenia trzech tokajskich szczepów, czyli Furminta, Hárslevelű i Sárgamuskotály. Wino to jest nowością w ofercie winnicy i ukazuje nowy, coraz bardziej popularny styl lekkich i słodkich win tokajskich, jako przeciwwagę do ciężkich, złożonych, ale też co raz droższych aszú (co jest efektem niedawnej reformy).

Piękne opakowanie kryje równie piękne wnętrze (fot. ze strony www.borabor.hu)

Samo wino zawiera 59 g/l cukru resztkowego oraz 6 g/l kwasów, natomiast poziom alkoholu wynosi 12,5%. Posiada jasnozłotą barwę, w nosie wyczujemy kawalkadę aromatów - są tu nuty kwiatowe, melon, mango, ananas. W ustach lekko oleiste, krągłe, równocześnie jednak bardzo świeże, wyczuwalne owoce cytrusowe, grapefruit, ananas, a nawet nieco nut trawiastych. Do ciast i innych deserów jak ulał. Ocena: ***. Cena: 1435 HUF (19,50 PLN). Za tę cenę jak najbardziej polecam! Dzięki eleganckiemu opakowaniu idealne również na prezent, albo np. na randkę...

Rzadko zdaża mi się pić wino w knajpach. Może dlatego, że w większości przypadków przybytki te dysponują dość słabą i przecenioną kartą win, z drugiej ze względu na ich charakter - moim zdaniem wino potrzebuje spokoju. Jednak tym razem postanowiłem uczcić z przyjacielem jego awans zawodowy (a dokładniej zmianę pracy na dużo bardziej płatną), poza tym lokal o tej porze był jeszcze praktycznie pusty - warunki wręcz idealne. Zdecydowaliśmy się na białe, wytrawne wino, Olaszrizling z Pántlika Pincészet znad Balatonu.

Winnica (fot. producenta)

Olaszrizling, czyli welschriesling tudzież graševina to na północnym brzegu Balatonu szczep kultowy, taki motor pociągowy tamtejszego winiarstwa. Uprawia się go praktycznie w każdym miejscu na Węgrzech, jednak nad Balatonem udaje się najlepiej. Pántlika Pincészet to średniej wielkości producent z Dörgicse (region winiarski Balatonfelvidék), gospodarujący na około 40 ha, na których uprawia się 10 szczepów: wspomniany już wcześniej Olaszrizling, Chardonnay, Sauvignon Blanc, Pinot Blanc, Szürkebarát (Pinot Gris), Sárgamuskotály (Muscat Blanc à Petits Grains), Juhfark, Zweigelt, Kékfrankos oraz Cabernet Sauvignon. Wina białe w zależności od rocznika stanowią 70-75%, zaś czerwone i rosé 25-30%. Roczna produkcja waha się w granicach 1000-1200 hl.

Klasycznie i stylowo (fot. producenta)

Spożywany przez nas trunek pochodzi z rocznika 2012 i jest to produkt z "linii podstawowej", czyli wino niedrogie, do codziennego spożycia. Całkiem przyzwoity design, z zewnątrz nie ma się do czego przyczepić. Barwa zielonkawa z jasnozłotymi refleksami, w nosie wyczuwalne nuty owoców cytrusowych, melona, przyprawy. W ustach przyjemna kwasowość, owoce cytrusowe, delikatna, migdałowa goryczka. Krótki, przyjemny finisz. Standardowe wino na letnie wieczorne posiadówy. Jednak idzie zima, więc będzie się trzeba przerzucić na coś czerwonego. Ocenia: ***. Cena 1200 HUF, w barze 2500 HUF (16,50 PLN oraz 34 PLN). Za cenę sklepową warto, za barową...Tylko w barze. Nie będziecie żałować...

W sam raz na wieczorną dyskusję (fot. producenta)